Najkontroverznija atrakcija egpatske prestonice: GRAD MRTVIH – mesto na kome ljudi vekovima ŽIVE MEĐU GROBOVIMA i mauzolejima!

Istorijska kairska groblja na arapskom jeziku se tradicionalno koristi naziv al-Karafa. Grad mrtvih je niz velikih groblja i nekropola koje su se razvijale tokom više od hiljadu godina. U njima se nalaze grobovi običnih stanovnika, ali i monumentalni mauzoleji vladara, članova njihovih porodica, verskih učenjaka i drugih istaknutih osoba.

Bez obzira na svoj naziv, Grad mrtvih nikada nije bio isključivo prostor za preminule. Tokom njegove duge istorije među grobnicama i uz njih živeli su čuvari grobova, verski učitelji, sufije (derviši), radnici i njihove porodice. Nekropole su istovremeno bile mesta ukopa, hodočašća, verskog života, rada i stanovanja.

Koreni kairskih nekropola sežu u 7. vek, kada su Arapi osvojili Egipat i osnovali Fustat, prvu islamsku prestonicu zemlje, odnosno jedan od gradova iz kojih će se kasnije razviti Kairo.

Foto: akimov konstantin/Shutterstock

Kompleks sultana Kajtbeja

Uz grad su nastajala muslimanska groblja koja su se tokom vekova postepeno širila. Istorijski izvori ukazuju na to da su ljudi u Gradu mrtvih živeli još u srednjem veku, a prema jednom istorijskom svedočanstvu, početkom 16. veka u Karafi je živelo oko 2.000 porodica.

Srednjevekovni istoričari su je opisivali kao sastavni deo života grada, a ne kao izolovano područje. Uz mauzoleje su se gradile džamije, medrese, sufijske ustanove, škole i drugi prostori namenjeni naučnicima, verskim službenicima, čuvarima i posetiocima. Zbog toga su pojedini delovi nekropole postepeno dobijali obeležja pravih gradskih četvrti.

Foto: Orhan Cam/Shutterstock

Jedan od najpoznatijih spomenika Grada mrtvih je pogrebni kompleks sultana Kajtbeja, izgrađen u 15. veku. U njemu su se nalazili mauzolej, verska škola i druge građevine, a posebno se ističu bogato ukrašena kamena kupola i minaret. U blizini je i nekadašnja sultanova dvorana za prijeme, koja se danas koristi za izložbe, radionice, koncerte i druga kulturna dešavanja.

Stanovnici grobova?

Grad mrtvih se u medijima, dokumentarcima i popularnoj kulturi često predstavlja kao velika, nelegalna, prenaseljena gradska favela u kojoj stotine hiljada siromašnih stanovnika Kaira doslovno žive u grobnicama, ali to baš i nije tako.

Broj stanovnika kairskih nekropola najviše je rastao tokom 19. i 20. veka, kada se Kairo naglo širio. Zbog nedostatka pristupačnog stanovanja deo siromašnijih porodica počeo je da koristi grobnice i mauzoleje kao mesta za život. Ipak, nije tačno da većina stanovnika Grada mrtvih „živi u grobovima“.

Na području nekropola vremenom su nastale kuće, male trgovine i zanatske radionice. Deca se igraju na ulicama, stanovnici sede ispred kuća, a ponegde se još uvek izrađuju tradicionalni predmeti od duvanog stakla. Teško je utvrditi koliko ljudi tamo danas živi, pa često spominjanu brojku od 500.000 stanovnika treba uzeti samo kao okvirni podatak.

Foto: MarinaDa/Shutterstock

Danas je Grad mrtvih suočen sa modernizacijom i širenjem Kaira. Poslednjih godina, zbog izgradnje novih saobraćajnica, uklonjen je deo grobnica i drugih pogrebnih građevina, što je izazvalo zabrinutost stručnjaka za kulturnu baštinu. Rasprava se ne odnosi samo na zaštitu pojedinih spomenika, nego i na očuvanje istorijskog okruženja koji se na ovom području razvijalo vekovima.