Hristos voskrese, vaskrse, vaskrese… Samo dva oblika su prihvatljiva u našem jeziku!

Kako se pravilno čestita Vaskrs? Nemojte da se obrukate, obratite pažnju na pravilan izgovor vaskršnje čestitke!

Govorimo pravilno, foto: Tatiana_Pink / Shutterstock
Govorimo pravilno, foto: Tatiana_Pink / Shutterstock

Najveći praznik za sve pravoslavce se uveliko bliži, a kao i svake godine ponavlja se dilema oko toga kako se pravilno čestita Uskrs odnosno Vaskrs.

Povodom ovog praznika svi pravoslavni hrišćani jedni drugima upućuju poznat tradicionalni pozdrav i očekuju da im se uzvrati na sličan način, otpozdravom. Međutim, mnogi taj pozdrav ne izgovaraju pravilno. Evo gde je greška i kako glasi pravilan i jedini tačan vaskršnji pozdrav, a koje verzije NIКAКO ne bi trebalo da koristite, jer su potpuno netačne!

Hristos vaskrse, Hristos voskrese, Hristos vaskrs, Hristos vaskrese… čujemo toliko sličnih, a u suštini potpuno različitih izgovora uskršnjeg pozdravljanja i čestitanja.

Prema današnjem Rečniku Matice srpske, najpravilnije bi bilo reći: “Hristos vaskrse”! Pored toga dozvoljen je i arhaični, crkveni oblik “Hristos voskrese”.
NIKAD NEMOJTE REĆI „VAskrEsE“! Može samo vaskrse, ili voskrese!
Takođe, u pozdravu se nije uobičajio narodni izgovor Hristos uskrsnu. Evo i zbog čega…

Mi danas koristimo oblik “uskrsnuti” koji pripada savremenom srpskom jeziku i zbog kog je pravilno reći i “Uskrs”, kao što se praznik pravilno zove i “Vaskrs”. Reč “uskrsnuti” potiče od srpskoslovenskog jezika, odn. srpske redakcije staroslovenskog jezika. Srpska redakcija staroslovenskog jezika nastala je u vreme kada su Srbi u svojoj sredini primili slovensko bogosluženje i slovensku pismenost (tokom X, a najkasnije do prvih decenija XI veka). Od tada pa do prvih decenija XV veka Srbi su pomenute reči izgovarali sa poluglasnikom iza početnog “V”: “vъskrъse” . Zbog vokalizacije, odn. gubljenja ovog poluglasnika u kasnijem periodu razvoja jezika, danas i imamo ovakve nedoumice.
Na crkvenoslovenskom postoje dva oblika čitanja, prilagođeni srpskoslovenski i ruskoslovenski. Prema prvom je Hristos vaskrse! (od vaskrsnuti), a prema drugom Hristos voskrese! (od voskesenije).

Isto se pitanje postavlja i kad je odgovor na uskršnji pozdrav u pitanju. Kako se kaže: Vaistinu voskrese, ili voistinu vaskrse?

Pravilno je reći i “vaistinu” i “voistinu”.

Samo što bi trebalo biti dosledan pa na ruskoslovenski pozdrav “Hristos voskrese” odgovoriti istim oblikom “Voistinu voskrese”. Istom logikom reći ćemo i “Hristos vaskrse” – “Vaistinu vaskrse!”

Izvor: opanak.rs